نوسانات در تقاضای سفر و عدم قطعیت در عرضه حمل ونقل سبب می شود زمان سفر ماهیتی غیرقطعی داشته باشد. عدم قطعیت (تغییرپذیری) در زمان سفر را می توان ناشی از سه مؤلفه اصلی، تغییرپذیری خودرو-به-خودرو، تغییرپذیری بازه زمانی-به-بازه زمانی و تغییرپذیری روز-به-روز برشمرد. در پژوهش های پیشین، روشی جهت برآورد سهم هریک از مؤلفه های اصلی در میزان تغییرپذیری زمان سفر ارائه نشده است. براین اساس، در این مطالعه تلاش می شود روشی برای تعیین سهم هر یک از مؤلفه های پیشگفته در تغییرپذیری کل زمان سفر با استفاده از تجزیه واریانس کل داده های زمان سفر به مؤلفه های اصلی ارائه شود. برای بررسی کاربست پذیری روش پیشنهادی از داده های تاریخچه زمانی زمان سفر حاصل از سامانه موقعیت یاب اتوبوس های خط آزادی-ونک شرکت اتوبوس رانی تهران استفاده شده است. نتایج مطالعه حاضر نشان می دهد هر سه مؤلفه نقش بسزایی در تغییرپذیری کل زمان سفر دارند. بر اساس داده های زمان سفر استفاده شده در این مطالعه، سهم مؤلفه های تغییرپذیری خودرو-به-خودرو، بازه زمانی-به-بازه زمانی و روز-به-روز، به ترتیب برابر با 8/1،15/36 و 3/22 درصد و سهم سایر عوامل (اثر متقابل مؤلفه های بازه زمانی-به-بازه زمانی و روز-به-روز) برابر با 8/25 درصد است. با توجه به سهم قابل توجه هر یک از سه مؤلفه تغییرپذیری زمان سفر پیشنهاد می شود در تحلیل های مرتبط با قابلیت اطمینان زمان سفر، همواره نوع مؤلفه یا مؤلفه های مورد بررسی و چگونگی تجمیع داده ها ذکر شوند.

اخیراً مسأله سفر در زمان به صورت جدی در میان فیلسوفان و فیزیکدانان مطرح شده است. بر پایة تعریف دیوید لوئیس، سفر در زمان در صورتی اتفاق می­ افتد که زمان شخصیِ مربوط به مسافر مفروض با زمان خارجی، یعنی زمانی که در جهان پیرامون وی سپری شده است، متفاوت باشد. پاره­ ای از فیلسوفان ایدة سفر در زمان را کاملاً بحث انگیز دانسته و با نظر به برخی پارادوکس­ ها، که ظاهراً از پذیرش امکان چنین سفری زاده می­ شوند، آن را ممتنع دانسته­ اند. در مقابل برخی کوشیده اند پارادوکس­ های مذکور را حل کرده، با امتناع سفر در زمان مخالفت ورزند. در این جستار بخشی از مهمترین پارادوکس­ های سفر در زمان از جمله پارادوکس­ های «سفر بدون مقصد»، «تغایر زمان»، «علیت قهقرایی»، «تغییر گذشته»، «جبرگرایی»، و «پدربزرگ» بررسی می­ شود. در پایان نیز پارادوکس جدیدی به عنوان «پارادوکس اینهمانی» معرفی می شود. نتیجه نهایی این است که هر چند تلاش­ های خوبی در جهت حل این پارادوکس­ ها صورت گرفته، هنوز امکان سفر در زمان، به ویژه سفر به گذشته، به لحاظ فلسفی در هاله­ ای از ابهام قرار دارد.

منطق الطیر عطار شاهکاری بی نظیر در ادبیات عرفانی است که با طرح اساسی ترین موضوعات هستی شناسانه، بشر را به تأمل فرامی خواند. این پژوهش بینارشته ای بر آن است تا با تحلیل سفر در جهان های موازی در منطق الطیر براساس اصولی که در فیزیک کوانتوم مطرح است، به طرحی عقلانی برای پاسخ به پارادوکس های موجود در این اثر دست یابد؛ زیرا در مکانیک کوانتوم، به فعلیت رسیدن همه ی احتمالات و پارادوکس ها امکان پذیر است. مطابق نتایج، عطار با طرح چنین داستانی، در جست و جوی همزاد دقیقی از خود (سیمرغ) در جهانی دیگر است. با توجه به تناقض موجود در سفر در زمان، قسمت آغازین سفر براساس فرضیه ی «تاریخ های سازگار» و قسمت پایانی سفر براساس «تاریخ های تناوبی» قابل تحلیل است. آیینه نماد «کرم چاله ها» (سکوی پرتاب به جهان موازی) و «کوه قاف» مانند «افق رویداد»، گذرگاهی برای ورود به ابعاد دیگر هستی در مرز میان این جهان و جهان موازی است. علاوه براین، میان آن ها از لحاظ ساختاری جناس قلب نیز وجود دارد و نورالنور نیز می تواند عامل پرتاب به جهان موازی محسوب شود. عطار بر آن است تا با رسیدن به تمامیت و یکپارچگی به حقیقت هستی برسد. انیشتین نیز قصد دارد با نظریه ی یکپارچگی، ذهن خدا را بخواند. اما هم عطار و هم فیزیکدانان معتقدند با دانش موجود نمی توان وارد جهان های موازی شد.

ارزش زمان سفر یکی از مهم ترین پارامترهای اقتصادی در مبحث مهندسی حمل و نقل است. استفاده از این پارامتر در ارزیابی اقتصادی پروژ ه های حمل و نقل به ویژه پروژه هایی که در آنها صرفه جویی زمانی قابل توجهی حاصل می شود، امری ضروری است. روشهای مختلفی برای برآورد این پارامتر ابداع شده اند که هر یک مبانی و پیش فرضهای خاص خود را دارند و حیطه کارآیی آنها نیز متفاوت است. در این مقاله ضمن معرفی روشهای مختلف برآورد ارزش زمان سفر، روشهای اصلاحی نیز برای هر یک از آنها ارایه می شود. در ادامه مدلهای هر یک از روشها ساخته شده و نقاط قوت و ضعف و حیطه کارآیی آنها نیز مورد بحث قرار می گیرد. لازم به ذکر است که مدلها برای شهرستان کرمانشاه ساخته شده اند و در آنها از روشهای گوناگون گردآوری اطلاعات استفاده شده است.

قیمت گذاری زمان سفر (تراکم ترافیک)، ابزاری برای مدیریت ترافیک است. مدیریت ترافیک باهدف افزایش کیفیت سفر و کاهش هزینه های مستقیم و غیر مستقیم (اتلاف زمان، آلودگی صوتی، آلودگی هوا، تصادفات و...) صورت می گیرد. در این مقاله، با بهره گیری از مفهوم مشتقات مالی، ابزار جدید مشتق زمان سفر، برای قیمت گذاری تراکم ترافیک معرفی شده است. برای قیمت گذاری مشتق زمان سفر نیز از روش مونت کارلو استفاده شده است. به طور کلی، کم (زیاد) بودن قیمت مشتقات زمان سفر، می تواند شاخصه ای برای کم (زیاد) بودن تراکم ترافیک مسیر، در دوره مورد نظر باشد. این روش ابزاری هوشمند و متکی بر رفتار استفاده کنندگان، برای مدیریت غیر مستقیم ترافیک است. همچنین با بهره گیری از مکانیزم بازار، قیمت مشتق زمان سفر، برخلاف روش های معول اخذ عوارض که ثابت هستند، منعطف می باشد. در این روش، علاوه بر سطح ترافیک، تغییرات آن نیز در قیمت گذاری مد نظر قرار می گیرد. روش مونت کارلو نیز نقیصه کمبود اطلاعات زمان سفر را به همراه ناکامل بودن بازار زمان سفر، برطرف می کند. با پیاده سازی، مشتقات زمان سفر برای محور تهران - کرج برای دوره 10 روزه مرداد ماه سال 96 با مقدار آستانه ای 72 دقیقه مشخص شد که، با بالا بودن قیمت اختیار معامله خرید نسبت به فروش، زمان سفر در دوره مورد نظر کمتر از مقدار 72 دقیقه پیش بینی می شود که، می توان نتبجه گرفت، ترافیک روان تر از مقدار آستانه ای خواهد بود. از برداشت های میدانی و داده های ثبتی زمان سفر مسیر تهران-کرج استفاده شده است.

با توسعه سیستم های حمل ونقل هوشمند، فرآیند برنامه ریزی سیستم های حمل و نقل عمومی مانند اتوبوس و قطار شهری از حالت استاتیک (برنامه ریزی بر اساس داده های گذشته) به حالت پویا (برنامه ریزی بر اساس داده های گذشته و لحظه ای) تغییر کرده است. در هر دو فرآیند فوق، زمان سفر به عنوان مهم ترین پارامتر برنامه ریزی محسوب می شود. در بیشتر مطالعات گذشته حوزه برنامه ریزی حمل ونقل عمومی، مبنای برآورد زمان سفر، استفاده از رویکرد توزیع های احتمالی بوده است. اما پیش بینی دقیق و صحیح زمان سفر نیازمند توسعه مدلهای پیش بینی متناسب با هر نوع فرآیند برنامه ریزی و بر اساس تاثیر متغیرهای موثر بر زمان سفر است.در این مقاله با مطالعه سیستم حمل و نقل عمومی شهر تهران (اتوبوسرانی)، متغیرهای موثر بر زمان سفر، شناسایی شده و میزان تاثیر هر یک از آنها بر زمان سفر اندازه گیری شده است. دو مدل پیش بینی مبتنی بر رگرسیون خطی و شبکه عصبی پیش خوراند جهت پیش بینی زمان سفر وسایل نقلیه عمومی بین دو ایستگاه متوالی قابل استفاده در فرآیندهای برنامه ریزی استاتیک و پویا طراحی شده است. مقدار ضریب همبستگی بین مقادیر واقعی و پیش بینی شده برای متغیر زمان سفر در شبکه اتوبوسرانی شهر تهران، در مدل رگرسیون حدود 75% و در مدلهای شبکه عصبی حدود 94% بوده است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید. متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

زمان سفر و تغییرات آن از جنبه های مهم حمل و نقل هستند که به عنوان شاخصی کلیدی جهت ارزیابی عملکرد شبکه در برنامه ریزی حمل و نقل مورد استفاده قرار می گیرند. مطالعات نشان می دهد تراکم ترافیکی به عنوان عامل مهمی در غیرقابل اعتماد بودن زمان سفر، به دو دسته تکرارشونده و غیرتکرارشونده تقسیم می شود. برای برآورد قابلیت اطمینان زمان سفر تحت اثر تراکم، درک و فهم علت وقوع تغییر امری ضروری است. مطالعات نشان می دهد تصادفات ترافیکی، نواحی تعمیر و نگهداری، آب و هوا، نوسانات ترافیک، رویدادهای خاص، تجهیزات کنترل ترافیک و تنگناهای فیزیکی هفت عامل عمده در ایجاد تغییرات زمان سفر هستند. این مقاله به دنبال بررسی آن است که چگونه تغییرات هندسه معبر (تعداد خطوط)، تصادفات، حجم ترافیک و شرایط آب و هوا بر قابلیت اطمینان زمان سفر اثر می گذارند. بدین منظور، طیفی از روش های یادگیری ماشین جهت بررسی و مدلسازی شبکه معابر بزرگراهی ایالت ویرجینا آمریکا مورد استفاده قرار گرفت که شامل رگرسیون بردار پشتیبان، رگرسیون نزدیک ترین همسایه و رگرسیون درخت تصمیم بود. نتایج این بررسی نشان داد این ابزار می توانند تا میزان مناسبی، تغییرات متوسط زمان سفر را منعکس کنند. با توجه به شاخص های آماری استخراج شده از مدل ها (خطای جذر میانگین مربعات، ضریب تعیین) و شاخص پایداری (نسبت ضریب تعیین مجموعه آموزش و آزمون) رگرسیون نزدیک ترین همسایه به عنوان مدل برتر شناسایی شد. انجام تحلیل حساسیت بر روی مدل برتر، نحوه تغییرات متغیر وابسته (شاخص زمان سفر) در مقابل تغییرات متغیرهای مستقل (متغیر نماینده حجم ترافیک، متغیر نماینده تصادفات و متغیر نماینده شرایط جوی) را نشان داد. نتایج این تحلیل ها در قالب نمودارهایی ارائه شد که کمک شایانی به بیان نتیجه گیری تحقیق نمود.

مد ل غالب د ر پژوهش های پیشین برای برآورد زمان سفر اتوبوس، رگرسیون خطی است که فرض محد ود کنند ه توزیع نرمال را برای همه مشاهد ه ها د ارد. از طرفی، مد ل های بقا امکان محاسبه احتمال پیشامد روید اد هایی را د ارند که می توانند د ر گذر زمان تغییر کنند. بنابراین، بررسی احتمال های رخد اد ی که با گذشت زمان تغییر می کنند، برای مد ل های خطرپایه مانند بقا اید ه آل هستند. د ر حالی که از این مد ل ها د ر حوزه زمان سفر اتوبوس کم تر استفاد ه می شود. د ر این پژوهش، مد ل های بقا زمان شکست شتابید ه (AFT)، و رگرسیون خطی د ر قالب د و رویکرد کمان پایه و بخش پایه مقایسه می شوند. برای مد لسازی، د اد ه های موقعیت خود کار خود روها (AVL)، مربوط به 32 اتوبوس فعال د ر خط 313 شهر تهران (مید ان سپاه تا مید ان انقلاب)، شامل اطلاعات یک هفته از هر یک از ماه های ارد یبهشت، مرد اد، و آبان د ر سال 1394 بکار می رود. بر اساس نتایج، د قت مد ل های بقا د ر هر د و رویکرد مد لسازی بهتر از مد ل رگرسیون خطی است. همچنین، برای مشاهد ه های زمان سفر کوتاه (کم تر از 100 ثانیه)، و بلند (بیش از 900 ثانیه)، عملکرد مد ل رگرسیون خطی بسیار نامطلوب است. علاوه بر این ها، خط ویژه خلاف جهت که د ر این مسیر وجود د ارد، به طور میانگین حد ود 7/15 د رصد از زمان سفر اتوبوس را می کاهد.